Người Si La làm lễ mừng cơm mới

Vacbalodi - Theo quan niệm của người Si La, trong công cuộc mưu sinh, đồng bào luôn được tổ tiên, ông bà, cha mẹ che chở, phù hộ sức khỏe, cho cháu con vụ mùa tốt tươi, do đó, khi xuất hiện những hạt lúa chín đầu tiên trên nương rẫy, đồng bào Si La sẽ lấy những hạt lúa đó về làm lễ cúng tổ tiên trước khi thu hoạch mùa vụ.

Đồng bào thường tổ chức lễ mừng cơm mới khoảng từ cuối tháng 8 đến đầu tháng 9 âm lịch hàng năm và đây cũng là khoảng thời gian bắt đầu vụ thu hoạch.

Trước khi làm lễ mừng cơm mới, đồng bào lấy những bông lúa chín đầu tiên

Theo truyền thống của người Si La, lễ mừng cơm mới được diễn ra trong một ngày tại gia đình trưởng mỗi dòng họ. Gia đình trưởng dòng họ có bàn thờ và trưởng họ thường là người thay mặt cho cả dòng họ làm các thủ tục trong các nghi lễ cúng. Tuy nhiên, vì lễ mừng cơm mới là một trong những nghi lễ đặc trưng tiêu biểu của đồng bào Si La nên không chỉ tổ chức tại mỗi gia đình trưởng dòng họ riêng, mà tại tất cả các dòng họ khác trong bản cũng đều tổ chức lễ mừng cơm mới và sau các nghi lễ cúng mời tổ tiên, các gia đình trong họ sẽ đến dự bữa cơm mừng cơm mới tại nhà trưởng dòng họ.

Đồng bào ra suối bắt cua, cá về làm lễ

Sáng sớm ngày làm lễ, tất cả các gia đình trong bản phải quét dọn nhà cửa, rửa bát đũa, lau chùi các đồ dùng sinh hoạt trong nhà và sửa sang nơi thờ cúng. Sau khi mọi thứ được chuẩn bị xong, chiều tối gia chủ (trưởng dòng họ) bắt đầu nấu cơm mới và chế biến các đồ lễ như con cá, con cua, con sóc, củ mài, củ khoai... lấy từ suối, từ rừng về hấp cho chín, bày lên mâm cúng. Khi mặt trời lặn hẳn, gia chủ tiến hành lễ cúng mời tổ tiên, ông bà, cha mẹ những người đã khuất về hưởng đồ lễ cơm mới.

Lễ cúng dưới bàn thờ xong, gia chủ cử người chuyển nguyên mâm lễ đó đặt cạnh bếp chính bên giường gia chủ (với người Si La chỉ có những gia đình trưởng họ mới được làm bếp này. Bếp làm ở trong nhà, ngay cạnh cột chính của nhà, là nơi giữ lửa ấm cho cả họ, bảo vệ che chở mọi người và là nơi chủ họ sưởi ấm, hút thuốc). Mâm cúng có đặt thêm bát nước trắng và một ống tre cao 15cm, có đường kính miệng khoảng 8cm, bên trong ống có men rượu, trên miệng phủ lá chuối và cắm 3 que tre, tượng trưng cho bình rượu cần.

Tiếp đó, gia chủ sẽ cúng tổ tiên lần thứ hai. Sau mỗi lần cúng, gia chủ sẽ cho một người con cháu trong nhà cầm thìa múc lấy lần đầu 3 thìa nước trắng đổ vào ống, hai lần sau mỗi lần múc lấy một thìa. Lễ cúng phải đủ ba lần. Sau đó, đồ lễ được mang ra cho mọi người trong họ dùng, riêng cơm mới làm đồ cúng phải đổ một bát riêng dành cho con chó trong nhà ăn trước, rồi các thành viên trong nhà mới được ăn.

Sau nghi lễ cúng mời tổ tiên về hưởng cơm mới xong, tại nhà gia chủ, con cháu trong họ sẽ bày mâm mời anh em họ hàng, khách trong bản đến dự bữa cơm mới và chúc may mắn cho gia đình và dòng họ. Lễ mừng cơm mới của người Si La kết thúc trong tiếng nói cười và những lời chúc tụng nhau trong bữa cơm liên hoan của gia chủ, mọi người ai cũng vui mừng trước thành quả của một vụ mùa bội thu và tin tưởng rằng cuộc sống của họ sẽ vẫn thuận lợi trong những vụ mùa tiếp sau.

Ngân Hoa (Nguồn: svhttdldienbien.gov.vn)

Xem bài viết trên phiên bản di động